W systemie dwuczęściowym worek stomijny i płytka są dwoma oddzielnymi elementami, które przed użyciem trzeba ze sobą prawidłowo połączyć. Pozwala to wymienić sam worek bez każdorazowego odklejania płytki od skóry. Taka konstrukcja daje dużą swobodę podczas kompletowania sprzętu, ale wymaga sprawdzenia jego kompatybilności. Rozmiar połączenia worka stomijnego musi odpowiadać rozmiarowi połączenia płytki, a oba produkty powinny należeć do zgodnego systemu.
Oznaczenie podawane w milimetrach, na przykład 40, 50, 60 lub 70 mm, nie informuje o średnicy samej stomii. Nie określa również wielkości otworu, który należy dopasować do stomii. Jest to parametr dotyczący miejsca, w którym worek łączy się z płytką. Rozróżnienie tych wartości ma duże znaczenie, ponieważ na opakowaniu jednego produktu może pojawić się kilka liczb odnoszących się do zupełnie innych cech.
Przykładowo płytka może mieć rozmiar połączenia 50 mm, a jednocześnie pozwalać na przygotowanie otworu wokół stomii w określonym, mniejszym zakresie. Nie oznacza to błędu. Pierwszy wymiar opisuje system łączenia z workiem, natomiast drugi dotyczy dopasowania płytki do stomii.
Samo stwierdzenie, że dwa produkty pochodzą od tego samego producenta, również nie wystarcza. W obrębie jednej marki mogą funkcjonować różne technologie mocowania, serie oraz średnice połączeń. Worek i płytkę należy więc sprawdzać jako konkretną parę produktów.
Rozmiar połączenia worka stomijnego i płytki – co właściwie oznacza?
Sprzęt dwuczęściowy składa się z płytki stomijnej mocowanej do skóry oraz odłączanego worka. Między tymi elementami znajduje się system łączenia. Może mieć konstrukcję mechaniczną albo przylepną, zależnie od serii sprzętu.
Rozmiar połączenia informuje, z jakim wariantem drugiego elementu dany produkt może współpracować.
Najłatwiej wyjaśnić to na przykładzie mechanicznego systemu SenSura Mio Click. W tej rodzinie produktów występują połączenia o średnicy 40, 50, 60 i 70 mm. Jeżeli użytkownik ma płytkę Click z połączeniem 50 mm, powinien dobrać do niej kompatybilny worek Click o połączeniu 50 mm.
Worek 40 mm nie tworzy właściwej pary z płytką 50 mm. Podobnie worek 60 lub 70 mm nie powinien zastępować wariantu 50 mm tylko dlatego, że należy do tej samej rodziny produktów.
Zgodność rozmiaru oznacza zgodność obu stron systemu łączenia.
Nie należy próbować dopasowywać elementów siłą.
Jeżeli worek nie daje się prawidłowo zamocować, trzeba najpierw sprawdzić oznaczenia, zamiast mocniej naciskać na pierścień. Próba mechanicznego wymuszenia połączenia może uszkodzić elementy sprzętu albo stworzyć pozorne mocowanie, które nie zapewni szczelności podczas użytkowania.
W przypadku SenSura Mio Click prawidłowe zamknięcie mechanizmu daje charakterystyczne słyszalne kliknięcie. Mechanizm pozwala połączyć worek z płytką, a następnie go zabezpieczyć. Dźwięk pomaga użytkownikowi rozpoznać prawidłowe zamknięcie.
Nie oznacza to jednak, że dowolny worek Click można połączyć z dowolną płytką Click.
Najpierw musi zgadzać się średnica systemu.
Dopiero później znaczenie ma prawidłowe wykonanie samego połączenia.
W innych systemach sposób mocowania może wyglądać inaczej. SenSura Mio Flex wykorzystuje elastyczne połączenie przylepne, a nie mechaniczny pierścień Click. Dlatego podobny wygląd worka, ta sama marka czy zbliżona nazwa nie stanowią wystarczającego potwierdzenia zgodności.
To jedna z najważniejszych zasad kompletowania sprzętu stomijnego: zgodność rozmiaru i zgodność technologii połączenia trzeba sprawdzać jednocześnie.
W praktyce użytkownik powinien więc odpowiedzieć na kilka pytań. Czy worek i płytka pochodzą z tego samego kompatybilnego systemu? Czy wykorzystują ten sam rodzaj mocowania? Czy rozmiar połączenia podany na worku odpowiada oznaczeniu płytki?
Dopiero po uzyskaniu zgodności wszystkich tych parametrów można traktować oba elementy jako właściwie skompletowany zestaw.
Szczególną uwagę warto zwrócić na różnicę między rozmiarem połączenia a rozmiarem otworu w płytce.
Są to dwa odrębne parametry.
Otwór w środkowej części płytki znajduje się bezpośrednio wokół stomii. Powinien pasować do jej wielkości i kształtu tak, aby możliwie dobrze chronić skórę, a jednocześnie nie uciskać samej stomii.
Rozmiar połączenia znajduje się dalej od stomii i służy do mocowania worka.
Można więc spotkać płytkę SenSura Mio Click oznaczoną jako połączenie 40 mm, która jednocześnie pozwala na przygotowanie otworu w zakresie 10–35 mm. Wariant z połączeniem 50 mm może mieć zakres otworu 10–45 mm, połączenie 60 mm może współwystępować z zakresem 10–55 mm, natomiast wariant 70 mm z zakresem 10–65 mm.
Liczby te nie powinny być używane zamiennie.
Jeżeli stomia ma określoną średnicę, nie oznacza to automatycznie, że użytkownik potrzebuje systemu łączenia o identycznej wartości.
Średnica stomii i średnica połączenia worka z płytką opisują dwa różne miejsca sprzętu.
To szczególnie istotne dla osoby, która pierwszy raz samodzielnie zamawia worki lub płytki. Na opakowaniu może znaleźć kilka wartości w milimetrach i uznać największą z nich za rozmiar stomii.
W rezultacie łatwo zamówić niewłaściwy wariant.
Dobrym sposobem ograniczenia ryzyka pomyłki jest korzystanie z pełnej nazwy produktu oraz jego numeru katalogowego. Numer katalogowy pozwala rozróżnić warianty, które na zdjęciach mogą wyglądać niemal identycznie.
Ma to znaczenie także wtedy, gdy użytkownik od wielu miesięcy korzysta z tego samego sprzętu.
Zmiana sklepu lub sposobu zamawiania może sprawić, że zobaczy wiele podobnych wariantów. Zamiast wybierać produkt wyłącznie na podstawie fotografii, lepiej porównać serię, typ systemu, rozmiar połączenia, rodzaj worka i numer katalogowy.
Kolor worka nie określa kompatybilności.
Podobnie jego wielkość nie musi odpowiadać średnicy połączenia.
W jednej rodzinie sprzętu do określonej płytki mogą być dostępne różne worki różniące się pojemnością, kolorem lub konstrukcją. O ich zgodności decyduje jednak system mocowania przewidziany przez producenta.
Warto też odróżnić wielkość worka określaną jako Midi, Maxi lub podobnym oznaczeniem od średnicy połączenia.
Większy worek nie musi mieć większego systemu łączenia.
Pojemność opisuje ilość treści, jaką może pomieścić dany model. Rozmiar połączenia opisuje natomiast sposób dopasowania do płytki.
Są to kolejne dwa parametry, których nie należy ze sobą utożsamiać.
Jak sprawdzić, czy worek stomijny pasuje do płytki?
Najbezpieczniej rozpocząć sprawdzanie jeszcze przed otwarciem opakowania. Na etykiecie produktu należy znaleźć nazwę systemu oraz rozmiar połączenia.
Jeżeli użytkownik korzysta z SenSura Mio Click 50 mm, na opakowaniu nowego worka powinien szukać informacji wskazującej na kompatybilny system Click oraz rozmiar 50 mm.
Analogicznie przy połączeniu 40 mm należy dobrać właściwy worek 40 mm.
Nie wystarczy informacja „SenSura Mio”.
Rodzina SenSura Mio zawiera różne konstrukcje, w tym sprzęt jednoczęściowy i dwuczęściowy oraz różne sposoby mocowania.
W sprzęcie jednoczęściowym problem dopasowania oddzielnego worka do płytki w ogóle nie występuje, ponieważ worek i przylepiec tworzą fabrycznie połączoną całość. Podczas wymiany usuwa się cały sprzęt.
System dwuczęściowy działa inaczej.
Płytka może pozostać na skórze, a użytkownik odłącza od niej worek i zakłada kolejny kompatybilny egzemplarz.
Dlatego właśnie w sprzęcie dwuczęściowym rozmiar oraz technologia połączenia nabierają szczególnego znaczenia.
Drugim krokiem jest sprawdzenie oznaczenia dotychczas używanej płytki.
Jeżeli użytkownik nie pamięta rozmiaru, nie powinien zgadywać na podstawie wyglądu.
Różnica pomiędzy 40 a 50 mm może wydawać się oczywista podczas bezpośredniego porównania, ale pojedynczy produkt oglądany bez punktu odniesienia łatwo ocenić nieprawidłowo.
Informacji warto szukać na opakowaniu, etykiecie, oznaczeniu produktu lub w dokumentacji używanego sprzętu.
Numer katalogowy jest szczególnie przydatny przy ponownym zamawianiu identycznego wariantu.
Trzeci etap polega na sprawdzeniu rodzaju połączenia.
Przykład SenSura Mio Click i Flex dobrze pokazuje, dlaczego sama liczba może być niewystarczająca.
Jeżeli dwa produkty mają oznaczenie 50 mm, ale należą do dwóch różnych technologii mocowania, identyczna wartość liczbowa nie sprawia automatycznie, że można je ze sobą połączyć.
Można to porównać do dwóch elementów mających podobne wymiary, lecz inną konstrukcję złącza.
Ta sama średnica nie zastępuje zgodności systemowej.
Dlatego przy sprawdzaniu sprzętu kolejność może wyglądać następująco: najpierw producent i rodzina produktu, następnie technologia połączenia, później jego rozmiar, a na końcu pozostałe cechy worka i płytki.
Warto zwrócić uwagę także na rodzaj stomii i przeznaczenie worka.
Kolostomia, ileostomia oraz urostomia mogą wymagać worków o różnych właściwościach.
Przy kolostomii z uformowanym i stosunkowo przewidywalnym stolcem często wykorzystuje się worki zamknięte. Przy ileostomii, gdzie treść zwykle ma luźniejszą konsystencję i pojawia się częściej, praktyczne bywają worki otwarte umożliwiające opróżnianie. Urostomia wymaga worka przystosowanego do gromadzenia i odprowadzania moczu.
Nie oznacza to jednak, że określenia „otwarty”, „zamknięty” i „urostomijny” informują o rozmiarze połączenia.
Przeznaczenie worka i jego kompatybilność z płytką trzeba oceniać oddzielnie.
Przykładowo w obrębie SenSura Mio Click worki otwarte mogą występować z połączeniami 40, 50, 60 i 70 mm. Wariant worka trzeba więc dopasować zarówno do potrzeb użytkownika, jak i do posiadanej płytki.
Nie każda konfiguracja produktu musi być dostępna w identycznym zestawie rozmiarów.
Dotyczy to szczególnie porównywania worków jelitowych z urostomijnymi.
Dlatego nie warto przyjmować, że skoro określona średnica występuje w jednym rodzaju worka, musi występować również we wszystkich pozostałych wariantach danej serii.
Przed zakupem nowego rodzaju worka trzeba sprawdzić konkretną konfigurację.
Następny etap kontroli następuje podczas zakładania.
Elementy powinny łączyć się w sposób przewidziany przez konstrukcję systemu.
W przypadku mechanizmu Click worek należy prawidłowo osadzić na płytce i zamknąć mechanizm. Charakterystyczne kliknięcie pomaga potwierdzić zabezpieczenie.
Nie należy przycinać, rozciągać ani mechanicznie modyfikować pierścienia łączącego, aby zmusić niezgodne elementy do współpracy.
Nie powinno się także używać przypadkowych klejów do tworzenia połączenia pomiędzy workiem a płytką.
Jeśli dwa elementy nie pasują, trzeba sprawdzić ich oznaczenia.
Problem może wynikać z innego rozmiaru, innej serii albo innego rodzaju systemu.
Równie ważne jest odróżnienie problemu z połączeniem od przecieku występującego pod płytką.
Jeżeli worek jest prawidłowo zamocowany, ale treść jelitowa dostaje się na skórę bezpośrednio przy stomii, większy lub mniejszy rozmiar pierścienia łączącego worek z płytką nie musi rozwiązać problemu.
W takim przypadku trzeba ocenić otwór wokół stomii, profil płytki i powierzchnię brzucha.
Stomia może wystawać ponad skórę, znajdować się na jej poziomie albo pozostawać w zagłębieniu. Okolica może być płaska, pofałdowana, miękka, wklęsła albo wypukła.
Takie cechy wpływają na wybór płytki płaskiej, convex lub innego rozwiązania.
Rozmiar połączenia worka z płytką jest odrębną cechą.
Można więc mieć prawidłowo dobrane połączenie 50 mm i jednocześnie niewłaściwie dopasowany otwór wokół stomii.
Możliwa jest również sytuacja odwrotna: płytka świetnie pasuje do brzucha i stomii, lecz użytkownik kupił worek z niewłaściwym rozmiarem mocowania.
Dlatego przy problemach ze sprzętem trzeba ustalić, w którym dokładnie miejscu pojawia się niezgodność lub nieszczelność.
Jeżeli worek nie daje się założyć na płytkę, problem prawdopodobnie dotyczy kompatybilności albo sposobu mocowania.
Jeżeli worek odłącza się mimo próby prawidłowego zamknięcia, również trzeba skontrolować system, rozmiar i stan elementów.
Jeśli natomiast połączenie worka z płytką pozostaje suche i stabilne, ale pod przylepcem pojawia się treść, przyczyny trzeba szukać bliżej stomii.
Takie rozróżnienie pozwala uniknąć przypadkowej zmiany elementu, który działa prawidłowo.
Jaki rozmiar połączenia wybrać i jak uniknąć pomyłki przy kompletowaniu sprzętu?
Nie istnieje jedna średnica połączenia właściwa dla wszystkich osób ze stomią. Rozmiaru 70 mm nie należy uważać za lepszy od 40 mm tylko dlatego, że jest większy.
Większa liczba nie oznacza większej szczelności, trwałości ani bezpieczeństwa.
Poszczególne średnice tworzą warianty systemu pozwalające dobrać płytkę o wymaganym zakresie otworu oraz kompatybilny worek.
Na wybór wpływa między innymi wielkość stomii.
Duża stomia wymaga płytki pozwalającej przygotować wystarczająco duży otwór. W takiej sytuacji konstrukcja produktu może wymagać większego systemu łączenia, ponieważ wewnątrz pierścienia musi pozostać przestrzeń dla właściwego otworu.
Nie oznacza to jednak zasady, według której do stomii o średnicy 40 mm wybiera się automatycznie połączenie 40 mm.
Takie rozumowanie prowadziłoby do pomieszania dwóch parametrów.
W przykładzie SenSura Mio Click wariant z połączeniem 40 mm może pozwalać na przygotowanie otworu do około 35 mm, podczas gdy system 50 mm może zapewniać większy zakres otworu.
Najpierw trzeba ustalić wymagany otwór dla stomii, a następnie wybrać wariant płytki, który go zapewnia, i do tej konkretnej płytki dobrać kompatybilny worek.
Szczególnie ostrożnie trzeba postępować po operacji.
W pierwszym okresie stomia może zmieniać rozmiar wraz z ustępowaniem obrzęku. Płytka używana bezpośrednio po zabiegu nie musi więc mieć takiego samego zakresu otworu jak produkt potrzebny po kilku tygodniach.
Zmiana wielkości stomii nie zawsze wymaga jednak zmiany średnicy połączenia.
Jeżeli dotychczasowa płytka nadal umożliwia właściwe przygotowanie otworu, użytkownik może pozostać przy tej samej konfiguracji systemu.
Decyzję warto podejmować na podstawie aktualnych wymiarów i kształtu stomii.
Zmiany mogą wystąpić również później.
Wahania masy ciała, przepuklina okołostomijna, blizny, zmiany napięcia tkanek lub inne modyfikacje kształtu brzucha mogą sprawić, że wcześniej używana płytka przestanie zapewniać właściwe dopasowanie.
Jeżeli pojawiają się nawracające przecieki, nie warto automatycznie zamawiać identycznego sprzętu tylko dlatego, że użytkownik stosował go przez wiele lat.
Powtarzające się nieszczelności są sygnałem do ponownej oceny stomii, skóry i całego systemu.
Przy zmianie płytki może zmienić się również wymagany worek.
Jeżeli nowa płytka należy do innego systemu lub wykorzystuje inną średnicę połączenia, zapas dotychczasowych worków może przestać być kompatybilny.
Właśnie dlatego większą zmianę sprzętu warto planować jako zmianę zestawu, a nie pojedynczego produktu.
Dotyczy to również przechodzenia pomiędzy systemami Click i Flex.
Zmiana technologii mocowania wymaga sprawdzenia zarówno płytki, jak i worka.
Nie należy zakładać, że worek pozostanie zgodny tylko dlatego, że zachowano ten sam nominalny wymiar w milimetrach.
Podczas zamawiania zapasu praktycznym rozwiązaniem jest zapisanie pełnych danych używanego sprzętu. Przydatne informacje to nazwa producenta, nazwa serii, rodzaj systemu, średnica połączenia i numer katalogowy produktu.
W przypadku worka warto również zapisać, czy jest otwarty, zamknięty czy urostomijny, a także jego preferowaną wielkość i wariant.
Dzięki temu kolejne zamówienie nie wymaga rozpoznawania sprzętu wyłącznie na podstawie zdjęcia.
Fotografie produktów w sklepach mogą przedstawiać jeden wariant poglądowy, mimo że w ramach tej samej pozycji użytkownik wybiera kilka rozmiarów.
Nazwa oferty także nie zawsze zawiera wszystkie parametry w pierwszej widocznej części.
Dlatego numer katalogowy oraz tabela wariantów są bardziej wiarygodnymi wskazówkami niż sam wygląd produktu na zdjęciu.
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, gdy ktoś inny pomaga osobie ze stomią w zamawianiu sprzętu.
Opiekun może usłyszeć jedynie informację „potrzebuję worków 50 mm” i zamówić produkt innej serii.
Warto przekazać pełną nazwę systemu.
Samo „50 mm” nie identyfikuje konkretnego worka.
Podobnie określenie „worek Coloplast” jest zbyt ogólne, jeśli producent oferuje kilka rodzin sprzętu.
Dobrą praktyką jest porównanie danych nowego opakowania z opakowaniem ostatniego prawidłowo działającego produktu.
Jeśli zmienia się numer katalogowy, warto sprawdzić, z czego wynika różnica.
Może oznaczać inny kolor, pojemność, typ worka lub rozmiar połączenia.
Nie każda różnica oznacza brak kompatybilności, ale wymaga świadomego sprawdzenia.
Nie należy natomiast wykorzystywać siły jako metody kontroli zgodności.
Właściwe elementy powinny łączyć się zgodnie z konstrukcją producenta, bez przerabiania pierścienia i bez improwizowanych modyfikacji.
Jeśli mechanizm nagle działa inaczej niż zwykle, warto obejrzeć również sam sprzęt.
Uszkodzony, zdeformowany lub zabrudzony element może utrudniać prawidłowe mocowanie.
Nie powinno się używać uszkodzonego worka albo płytki tylko dlatego, że ich oznaczenia rozmiaru są zgodne.
Zgodność wymiarowa nie zastępuje kontroli stanu produktu.
Po połączeniu worka z płytką użytkownik powinien mieć możliwość normalnego poruszania się bez obawy, że elementy przypadkowo się rozłączą.
W przypadku Click mechanizm blokujący musi znajdować się we właściwej pozycji.
Przy innych systemach należy stosować sposób mocowania przewidziany dla konkretnej konstrukcji.
Jeśli worek regularnie odłącza się podczas siadania, chodzenia lub snu, trzeba sprawdzić przyczynę zamiast uznawać takie zdarzenia za normalną cechę sprzętu dwuczęściowego.
Warto również obserwować miejsce połączenia worka i płytki po założeniu.
Powinno pozostawać stabilne. Jeżeli pojawia się tam wilgoć albo treść, trzeba sprawdzić osadzenie worka, zgodność elementów oraz ich stan.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy wilgoć pochodzi spod płytki i przemieszcza się w kierunku jej zewnętrznej krawędzi. Wtedy problem może dotyczyć uszczelnienia przy stomii.
Takie rozpoznanie ma znaczenie dla dalszego postępowania.
Kupowanie worka z większym pierścieniem nie poprawi dopasowania płytki do skóry.
Podobnie zastosowanie mniejszego połączenia nie rozwiąże problemu stomii znajdującej się w zagłębieniu.
Każdy parametr sprzętu odpowiada za inną część jego funkcjonowania.
Otwór w płytce dopasowuje się do stomii, profil płytki do warunków anatomicznych brzucha, a rozmiar systemu łączenia służy do skompletowania zgodnej płytki i worka.
Dopiero połączenie tych cech tworzy funkcjonalny zestaw.
Przy wyborze nie należy kierować się również przekonaniem, że większa średnica połączenia zapewni większą pojemność worka.
W obrębie jednej średnicy mogą występować różne warianty worków, a ich rzeczywista pojemność zależy od konstrukcji konkretnego produktu.
Jeśli użytkownik potrzebuje większego worka ze względu na ilość wydalanej treści, powinien sprawdzić dostępne pojemności kompatybilne z jego płytką.
Nie trzeba automatycznie zmieniać średnicy systemu.
Podobnie kolor worka, obecność okienka kontrolnego czy określony rodzaj materiału nie zmieniają podstawowej zasady zgodności.
Można wybierać spośród dostępnych wariantów, ale punkt wyjścia zawsze stanowi kompatybilność z używaną płytką.
W razie wątpliwości pomoc pielęgniarki stomijnej jest szczególnie cenna przy zmianie rodzaju sprzętu, nowych problemach ze szczelnością, zmianie kształtu brzucha albo przechodzeniu na inną rodzinę produktów.
Konsultacja może również pomóc osobie, która nie potrafi rozróżnić oznaczenia otworu od oznaczenia systemu łączenia.
Nie trzeba czekać na poważne uszkodzenie skóry.
Powtarzające się podciekanie, pieczenie, bolesność, zaczerwienienie czy trudność z utrzymaniem worka są wystarczającymi powodami, aby ponownie ocenić sprzęt.
Najprostsza zasada podczas kompletowania zestawu brzmi więc: zgodna marka nie wystarcza, zgodna seria nie zawsze wystarcza, a taka sama liczba w milimetrach również nie zawsze wystarcza. Trzeba potwierdzić konkretny system mocowania oraz właściwy rozmiar połączenia po obu stronach.
Przy SenSura Mio Click 40 mm dobiera się kompatybilny worek Click 40 mm, przy wariancie 50 mm – worek Click 50 mm, a analogicznie postępuje się przy dostępnych konfiguracjach 60 i 70 mm. Przy innych rodzinach sprzętu należy korzystać z parametrów przewidzianych właśnie dla nich, ponieważ zakres średnic i technologia mocowania mogą się różnić.
Takie podejście ogranicza ryzyko pomylenia średnicy stomii, zakresu wycinania otworu, wielkości worka oraz średnicy systemu łączenia. Choć wszystkie te informacje mogą pojawić się w opisie jednego zestawu, każda odpowiada na inne pytanie. Rozmiar połączenia mówi przede wszystkim, który worek można bezpiecznie i prawidłowo zestawić z konkretną płytką w systemie dwuczęściowym.
