Pierwsze noce po wyłonieniu stomii mogą być trudniejsze niż zwykle. Nawet jeśli sprzęt stomijny dobrze się trzyma, w głowie może pojawić się obawa: czy worek nie odklei się podczas snu, czy nie dojdzie do przecieku i czy przypadkiem nie położysz się na stomii. To naturalne, że potrzebujesz czasu, aby znaleźć wygodny sposób spania. Stomia nie oznacza jednak rezygnacji ze spokojnego i komfortowego snu. Z czasem poznasz reakcje swojego organizmu, nauczysz się odpowiednio przygotowywać worek na noc i znajdziesz pozycję, w której czujesz się najlepiej. Jak zatem spać ze stomią i na co zwrócić uwagę przed położeniem się do łóżka? Sprawdź nasz artykuł.
Jak najlepiej spać ze stomią?
Nie ma jednej pozycji do spania, która będzie odpowiednia dla każdej osoby ze stomią. Wiele zależy od miejsca jej wyłonienia, rodzaju używanego sprzętu, czasu, jaki minął od operacji, oraz Twoich indywidualnych przyzwyczajeń. Najczęściej wygodne okazuje się spanie na plecach lub na boku. Takie ułożenie pozwala ograniczyć bezpośredni nacisk na worek i stomię. B. Braun wskazuje spanie na plecach lub boku jako pozycje, które mogą pomóc zmniejszyć ucisk i ryzyko podciekania. Nie oznacza to jednak, że po wyłonieniu stomii musisz spać przez całą noc bez ruchu. Zmiana pozycji podczas snu jest czymś naturalnym. Najważniejsze, aby sprzęt stomijny był dobrze dopasowany i nie powodował bólu ani ciągnięcia skóry. Jeżeli niedawno przeszedłeś operację, pozycję do spania warto dodatkowo omówić z lekarzem, fizjoterapeutą lub pielęgniarką stomijną. W pierwszym okresie trzeba uwzględnić nie tylko samą stomię, ale również gojącą się ranę pooperacyjną.
Czy można spać na boku ze stomią?
Dla wielu osób spanie na boku ze stomią jest całkowicie komfortowe. Nie ma też zasady, zgodnie z którą przez całe życie należy spać wyłącznie po stronie przeciwnej do stomii. Jeżeli dopiero uczysz się funkcjonowania ze sprzętem, wypróbuj obie strony i sprawdź, przy którym ułożeniu nie odczuwasz nacisku ani ciągnięcia płytki stomijnej. Ciekawą wskazówkę można znaleźć w poradniku rehabilitacyjnym Coloplast. Według niego w pierwszych dobach po operacji zaleca się szczególną ostrożność przy wyborze boku, natomiast później, wraz z powrotem aktywności i pracy jelit, możliwości ułożenia ciała stają się większe. Pomocna może być także niewielka poduszka. Możesz umieścić ją przy brzuchu lub między nogami, aby ograniczyć obracanie się ciała i znaleźć stabilniejsze ułożenie.
A co ze spaniem na brzuchu?
To pozycja, przy której trzeba zachować więcej ostrożności. Spanie bezpośrednio na brzuchu może powodować nacisk na worek stomijny, zwłaszcza gdy zacznie się on wypełniać w nocy. Jeżeli zawsze spałeś na brzuchu, zmiana przyzwyczajenia może początkowo wydawać się niewygodna. Nie próbuj jednak na siłę wracać do dawnej pozycji tuż po operacji. Z czasem część osób znajduje własny sposób na częściowe ułożenie na brzuchu bez wywierania nacisku na stomię. Jeśli dana pozycja powoduje ból, ucisk, ciągnięcie płytki lub dyskomfort, zmień ułożenie. Komfort powinien być tu ważniejszy niż dawny nawyk.
Jak przygotować worek stomijny przed snem?
Dobry sen ze stomią zaczyna się jeszcze przed położeniem do łóżka. Jednym z najprostszych sposobów na ograniczenie obaw przed nocnym przeciekiem jest opróżnienie worka stomijnego przed snem. Dzięki temu worek ma większą pojemność na treść, która może pojawić się w ciągu nocy. Ma to szczególne znaczenie przy ileostomii, gdy treść jelitowa może napływać do worka również podczas snu. Przed położeniem się sprawdź również płytkę. Zwróć uwagę, czy jej brzegi dobrze przylegają do skóry i czy nie dostrzegasz śladów podciekania. Jeżeli worek regularnie odkleja się w nocy, nie traktuj tego jako czegoś nieuniknionego. Problem może wynikać z dopasowania płytki, kształtu brzucha, nierówności skóry albo rodzaju używanego sprzętu. W takiej sytuacji dobrze skonsultować się z pielęgniarką stomijną.
Jedzenie wieczorem a spokojny sen ze stomią
Pora i rodzaj kolacji mogą wpływać na to, jak szybko worek stomijny będzie napełniał się w nocy. Nie oznacza to jednak, że powinieneś rezygnować z wieczornego posiłku lub ograniczać jedzenie bez konsultacji ze specjalistą. Warto przede wszystkim obserwować własny organizm. Jeżeli zauważasz, że po konkretnych produktach pojawia się więcej gazów, bardzo luźna treść jelitowa albo worek szybko się napełnia, weź to pod uwagę podczas planowania kolacji. B. Braun również zwraca uwagę na porę wieczornego posiłku i produkty zwiększające ilość gazów jako elementy, które mogą wpływać na komfort nocnego wypoczynku. Nie eksperymentuj jednak z ograniczeniem płynów tylko po to, aby uniknąć nocnego korzystania z toalety. Odpowiednie nawodnienie ma szczególne znaczenie u osób z ileostomią, dlatego większe zmiany w sposobie odżywiania lub ilości przyjmowanych płynów warto omówić z lekarzem albo dietetykiem.
Co zrobić, jeśli worek stomijny napełnia się w nocy?
Jeżeli regularnie budzisz się z bardzo pełnym workiem, zacznij obserwować, o której godzinie jesz ostatni większy posiłek i kiedy pojawia się największa ilość treści. Po pewnym czasie możesz zauważyć własny rytm pracy jelit. Nie czekaj także, aż worek stanie się skrajnie przepełniony. Rosnący ciężar może pociągać płytkę i zwiększać ryzyko utraty szczelności. Przy bardzo dużej nocnej ilości treści, częstych przeciekach lub nagłej zmianie pracy stomii warto skonsultować się ze specjalistą. Nie każdy problem da się rozwiązać wyłącznie zmianą pozycji snu.
Jak zmniejszyć obawę przed nocnym przeciekaniem?
Dla części osób największą przeszkodą nie jest sam worek, lecz lęk przed jego rozszczelnieniem. Możesz budzić się kilka razy w ciągu nocy tylko po to, aby sprawdzić, czy wszystko jest na swoim miejscu. Takie zachowanie często pojawia się szczególnie na początku życia ze stomią. Im lepiej poznasz swój sprzęt oraz rytm pracy stomii, tym łatwiej będzie Ci odzyskać poczucie bezpieczeństwa. Pomaga stała wieczorna rutyna. Opróżnij worek, sprawdź przyleganie płytki i ułóż się wygodnie. Dobrze dobrany sprzęt stomijny powinien umożliwiać normalny sen bez ciągłego pilnowania worka. Jeżeli mimo tego często dochodzi do przecieków, płytka odkleja się podczas snu lub rano widzisz podrażnienie skóry, warto poszukać przyczyny zamiast przyzwyczajać się do problemu. Znaczenie może mieć także kształt brzucha w pozycji leżącej. Fałdy i nierówności skóry zmieniają się zależnie od ułożenia ciała, dlatego sprzęt, który dobrze wygląda podczas stania, nie zawsze zachowuje tę samą szczelność po położeniu się. Przy nawracających problemach pielęgniarka stomijna może ocenić stomię i okolice brzucha również w pozycji leżącej.
