Mocowanie opatrunku wymaga nie tylko wybrania właściwego kompresu lub innego materiału pozostającego na ranie. Znaczenie ma również sposób utrzymania całego zestawu na skórze. Plastofix i Plastosilk to niejałowe materiały samoprzylepne marki Matopat przeznaczone między innymi do mocowania opatrunków, jednak różnią się budową, szerokością, sposobem aplikacji i sytuacjami, w których ich właściwości okazują się szczególnie przydatne. Plastofix ma postać szerokiej, miękkiej taśmy z włókniny, natomiast Plastosilk jest węższym przylepcem wykonanym ze sztucznego jedwabiu.
Różnica konstrukcyjna wpływa na sposób wykorzystania. Plastofix pozwala przykryć materiał mocujący na większej powierzchni i dobrze dopasowuje się do kształtów ciała. Producent wskazuje go między innymi do mocowania rozleglejszych opatrunków, także w okolicy ran pooperacyjnych, oraz do miejsc narażonych na naprężenia, takich jak okolice stawów. Plastosilk przypomina klasyczny przylepiec na rolce. Pozwala przymocować brzegi opatrunku, a także zabezpieczyć sondę, cewnik lub inny element medyczny, jeżeli taki sposób mocowania odpowiada konkretnej procedurze.
Oba produkty wykorzystują klej akrylowy, ale rodzaj materiału nośnego nie jest taki sam. W Plastofixie klej znajduje się na porowatej włókninie zabezpieczonej papierem silikonowanym. Plastosilk wykorzystuje sztuczny jedwab i ma ząbkowane krawędzie ułatwiające przerwanie przylepca ręką. Już te cechy pokazują, że przy wyborze nie wystarczy porównać nazw produktów ani szerokości rolki.
Trzeba ustalić, jak duży opatrunek wymaga stabilizacji, w jakim miejscu znajduje się rana, jak intensywnie porusza się dana część ciała, czy potrzebne jest mocowanie powierzchniowe, czy raczej wąskie paski oraz jaki materiał będzie dobrze tolerowany przez skórę. Dobry sposób mocowania powinien stabilizować opatrunek bez niepotrzebnego ograniczania ruchu, nadmiernego napinania skóry i zaklejania większej powierzchni, niż wymaga tego sytuacja.
Plastofix i Plastosilk — czym różnią się materiałem, szerokością i sposobem aplikacji?
Plastofix jest miękką i elastyczną włókninową taśmą samoprzylepną. Porowata struktura włókniny umożliwia przepływ pary wodnej i ogranicza tworzenie nadmiernie szczelnej warstwy na skórze. Materiał dobrze dopasowuje się do kształtów ciała, dlatego można wykorzystać go do mocowania opatrunków także w miejscach, które zmieniają położenie podczas ruchu.
Elastyczność ma szczególne znaczenie w okolicy stawów. Kolano, łokieć, bark czy inne ruchome części ciała nieustannie zmieniają napięcie skóry. Sztywne mocowanie może wtedy ciągnąć skórę albo szybciej odklejać się na krawędziach. Plastofix dopasowuje się do powierzchni ciała i pozwala zachować większą swobodę ruchu, o ile użytkownik prawidłowo dopasuje wielkość fragmentu i nie napnie go nadmiernie podczas zakładania.
Taśma dostępna jest w długości 10 metrów i kilku szerokościach: 2,5 cm, 5 cm, 10 cm, 15 cm, 20 cm oraz 30 cm. Tak duża rozpiętość szerokości jest jedną z najważniejszych cech odróżniających Plastofix od typowych wąskich przylepców.
Wariant 2,5 lub 5 cm może służyć do mocowania stosunkowo niewielkich elementów, natomiast taśmy 10, 15, 20 czy 30 cm umożliwiają stabilizację znacznie większej powierzchni. Nie oznacza to jednak, że zawsze warto wybierać najszerszy produkt. Szerokość powinna odpowiadać wymiarom opatrunku i miejscu aplikacji. Zaklejanie bardzo dużej powierzchni przy niewielkim kompresie nie daje automatycznie lepszego mocowania.
Od strony klejącej Plastofix ma biały silikonowany papier zabezpieczający. Papier ułatwia przygotowanie fragmentu taśmy przed nałożeniem na skórę i pozwala kontrolować materiał podczas aplikacji. Producent wskazuje, że rozwiązanie ułatwia pracę również w rękawicach medycznych.
Jest to istotna różnica w stosunku do tradycyjnego przylepca na szpulce. Szeroka, elastyczna włóknina bez warstwy ochronnej mogłaby przyklejać się do siebie podczas manipulowania większym fragmentem. Papier pomaga utrzymać materiał w wymaganym położeniu aż do momentu aplikacji.
Plastofix wykorzystuje klej akrylowy. Producent opisuje materiał jako delikatny dla skóry i przeznaczony do mocowania opatrunków oraz innych elementów medycznych. Sam rodzaj kleju nie oznacza jednak, że każda osoba będzie tolerowała produkt identycznie. Skóra może reagować na długotrwałe zaklejenie, częste odrywanie materiału, pot, wilgoć i wiele innych czynników.
Plastosilk ma zupełnie inną postać. Jest przylepcem na sztucznym jedwabiu, dostępnym na rolce w znacznie mniejszych szerokościach. Producent oferuje warianty 1,25 cm, 2,5 cm oraz 5 cm. Długość rolki wynosi 5 m albo 9,14 m, zależnie od wersji.
Takie wymiary pokazują typowy sposób wykorzystania produktu. Plastosilk nie został zaprojektowany jako szeroka powierzchnia samoprzylepna pokrywająca cały opatrunek. Można odcinać lub odrywać z rolki paski i wykorzystywać je do podtrzymywania opatrunku, mocowania jego brzegów oraz zabezpieczania określonych elementów medycznych.
Sztuczny jedwab tworzy wytrzymałe, a jednocześnie stosunkowo delikatne podłoże. Materiał umożliwia skórze wymianę pary wodnej, co pomaga ograniczać macerację związaną z nadmiernym gromadzeniem wilgoci pod przylepcem. Producent wskazuje Plastosilk jako produkt nadający się do wrażliwej skóry.
Plastosilk także wykorzystuje klej akrylowy i charakteryzuje się wysoką przylepnością. Ta cecha ma znaczenie wtedy, gdy potrzebne jest mocne utrzymanie opatrunku lub innego elementu, a jednocześnie użytkownik chce zastosować przylepiec o niewielkiej szerokości.
Bardzo praktycznym rozwiązaniem są obustronnie ząbkowane brzegi Plastosilk. Ułatwiają przerwanie przylepca ręką bez konieczności każdorazowego sięgania po nożyczki. Przy częstym mocowaniu opatrunków w gabinecie albo domu może to skrócić przygotowanie potrzebnego odcinka.
Plastofix i Plastosilk różnią się więc nie tylko materiałem. Pierwszy przypomina elastyczny samoprzylepny arkusz dostępny w rolce, który można przyciąć do wymaganej długości i powierzchni. Drugi działa bardziej jak klasyczny wąski przylepiec mocujący, który odrywa się lub odcina na potrzebną długość.
Oba produkty są niejałowe. Nie należy zatem utożsamiać ich z jałowym opatrunkiem kontaktowym przeznaczonym bezpośrednio na otwartą ranę. Ich podstawowym zadaniem jest mocowanie materiału opatrunkowego albo określonego elementu medycznego na skórze.
To rozróżnienie jest bardzo ważne. Jeśli na ranę trzeba założyć jałowy kompres, warstwa kontaktowa i materiał mocujący mogą pełnić różne funkcje. Kompres znajduje się nad raną, a przylepiec utrzymuje go na zdrowej skórze. Plastofix ani Plastosilk nie zastępują automatycznie kompresu czy specjalistycznego opatrunku.
Nie należy więc przyklejać powierzchni pokrytej klejem bezpośrednio do otwartego łożyska rany. Klej ma kontaktować się ze skórą wokół zabezpieczanego obszaru. Jeśli konstrukcja opatrunku wymaga innego sposobu mocowania, trzeba zastosować rozwiązanie przewidziane dla danego materiału.
Jak dobrać Plastofix lub Plastosilk do wielkości i miejsca opatrunku?
Jednym z pierwszych parametrów jest powierzchnia wymagająca stabilizacji. Przy dużym kompresie albo opatrunku pooperacyjnym wygodne może być zastosowanie szerokiej taśmy Plastofix. Producent wskazuje ten produkt właśnie do mocowania opatrunków na dużych powierzchniach.
W takim przypadku można przygotować fragment dopasowany do wielkości materiału znajdującego się na ranie. Plastofix pozwala stabilizować większą część opatrunku jednocześnie, zamiast przyklejać kilka oddzielnych wąskich pasków.
Nie oznacza to, że włóknina powinna bez potrzeby zakrywać bardzo dużą powierzchnię zdrowej skóry. Trzeba pozostawić taki zapas, który pozwoli pewnie przymocować opatrunek, ale jednocześnie ograniczy niepotrzebny kontakt kleju ze skórą.
Jeżeli opatrunek jest niewielki i wystarczy ustabilizować go kilkoma paskami, Plastosilk może być wygodniejszy. Szerokości 1,25 cm, 2,5 cm i 5 cm pozwalają dopasować ilość materiału do konkretnej czynności. Wąski przylepiec dobrze sprawdza się również tam, gdzie duży samoprzylepny arkusz byłby niepraktyczny.
Rozmiar przylepca powinien odpowiadać sposobowi mocowania, a nie wielkości samej rany. Rana może być mała, ale przykrywający ją kompres znacznie większy. To właśnie wymiary i konstrukcja opatrunku decydują, jaka powierzchnia wymaga stabilizacji.
Drugim parametrem jest lokalizacja. Plastofix dobrze dopasowuje się do kształtów ciała i producent wskazuje go do miejsc narażonych na naprężenia, między innymi w okolicy stawów. Elastyczna włóknina może poruszać się razem ze skórą, dzięki czemu mocowanie nie musi być tak sztywne jak w przypadku nieelastycznego materiału.
W okolicy stawu bardzo ważny pozostaje sposób aplikacji. Nie należy nadmiernie rozciągać elastycznej taśmy podczas przyklejania. Zbyt duże napięcie może po zmianie pozycji kończyny powodować ciągnięcie skóry, dyskomfort i odklejanie krawędzi.
Dobrym rozwiązaniem jest ułożenie części ciała w pozycji uwzględniającej późniejszy ruch i dopasowanie taśmy bez silnego naprężania. Materiał powinien stabilizować opatrunek, a nie działać jak opaska uciskowa.
Plastosilk może być przydatny wtedy, gdy potrzebne jest punktowe mocowanie kilku krawędzi. Paski można rozmieścić w wybranych miejscach zamiast pokrywać całą powierzchnię włókniną.
Ma to znaczenie na przykład przy niewielkim kompresie, którego nie trzeba mocować pełnopowierzchniowo. Jeden lub kilka fragmentów przylepca może utrzymywać materiał, pozostawiając większą część skóry niezaklejoną.
Wybór zależy także od wymaganej siły przylegania. Plastosilk producent opisuje jako przylepiec o wysokiej przylepności, wytrzymały, a jednocześnie delikatny dla skóry. Może być więc rozważany tam, gdzie wąskie mocowanie powinno pewnie utrzymywać opatrunek lub inny element.
Wysoka przylepność nie oznacza jednak, że materiał można pozostawiać bez kontroli albo gwałtownie odrywać. Im delikatniejsza skóra, tym większe znaczenie ma technika zdejmowania przylepca.
Przy częstych zmianach opatrunku skóra wokół rany może być wielokrotnie narażana na działanie kleju i mechaniczne odrywanie. Stan skóry powinien być oceniany przy każdej zmianie, szczególnie gdy pojawia się zaczerwienienie, pieczenie, świąd, nadmierna wilgoć albo uszkodzenie naskórka.
Jeżeli skóra jest bardzo delikatna, cienka lub wcześniej reagowała na materiały samoprzylepne, wybór sposobu mocowania warto omówić ze specjalistą. Nie zawsze najlepszym rozwiązaniem będzie po prostu użycie mocniejszego kleju.
Trzecim kryterium jest przepuszczalność dla pary wodnej i zachowanie skóry pod materiałem. Plastofix wykorzystuje porowatą włókninę, która sprzyja odprowadzaniu pary wodnej. Plastosilk również zaprojektowano tak, aby ograniczać niekorzystne gromadzenie wilgoci na skórze.
Nie oznacza to jednak, że każdy przylepiec zapewnia pełną ochronę przed maceracją niezależnie od warunków. Wilgoć może pochodzić z potu, wysięku z rany, niedokładnego osuszenia skóry albo nieszczelności opatrunku. Jeśli pod mocowaniem utrzymuje się duża ilość wilgoci, trzeba ustalić jej przyczynę.
Maceracja objawia się między innymi nadmiernym rozmiękczeniem i zmianą wyglądu skóry. Problem może pojawić się szczególnie wtedy, gdy wysięk wydostaje się poza właściwy opatrunek. Zastosowanie szerszego fragmentu przylepca nie rozwiązuje wówczas przyczyny.
Trzeba wtedy ocenić przede wszystkim chłonność i rozmiar materiału znajdującego się na ranie. Przylepiec odpowiada za mocowanie, a nie za przejmowanie dużej ilości wysięku.
Kolejną różnicą jest sposób przygotowania fragmentu. Plastofix najwygodniej przycinać do potrzebnego wymiaru. Szeroki materiał ma papier zabezpieczający, który można stopniowo usuwać podczas aplikacji. Pozwala to kontrolować położenie taśmy i ogranicza przypadkowe sklejanie się powierzchni.
Przy bardzo szerokim fragmencie nie warto od razu usuwać całego papieru, jeżeli utrudniłoby to precyzyjne przyklejenie. Stopniowe odsłanianie warstwy klejącej może ułatwiać równomierne ułożenie włókniny.
Plastosilk ma ząbkowane krawędzie i można go przerwać ręką. Ta właściwość przydaje się szczególnie wtedy, gdy trzeba szybko przygotować krótki pasek. Nożyczki nadal mogą być używane, jeśli wymagana jest dokładnie określona długość lub równe cięcie.
Różnica w obsłudze wpływa także na wyposażenie domowej apteczki. Plastosilk jest kompaktowym przylepcem na rolce, natomiast szeroki Plastofix daje większe możliwości pełnopowierzchniowego mocowania. W zależności od rodzaju najczęściej stosowanych opatrunków przydatny może być jeden albo oba produkty.
Co jeszcze sprawdzić przed przyklejeniem opatrunku?
Niezależnie od wyboru materiału powierzchnia skóry przeznaczona do mocowania powinna być czysta i możliwie sucha. Tłuste kosmetyki, pot, woda i pozostałości różnych preparatów mogą zmniejszać przyczepność kleju.
Nie należy jednocześnie agresywnie pocierać skóry tylko po to, aby zwiększyć przyczepność. Uszkodzony lub podrażniony naskórek gorzej toleruje klej i późniejsze zdejmowanie materiału.
Jeżeli przed założeniem opatrunku użyto preparatu do pielęgnacji skóry, trzeba uwzględnić jego wpływ na mocowanie. Niektóre produkty tworzą warstwę ochronną, która może zmieniać działanie przylepca. Przy specjalistycznej pielęgnacji warto kierować się zaleceniami dotyczącymi zgodności stosowanych materiałów.
Przed przyklejeniem trzeba także sprawdzić wielkość opatrunku i ilość miejsca wokół niego. Klej powinien trafić na zdrową skórę. Jeżeli opatrunek jest zbyt mały i wysięk regularnie dociera do powierzchni przylepnej, problemem może być niewłaściwy rozmiar lub rodzaj opatrunku, a nie słaba jakość taśmy.
Plastofix może również służyć do mocowania kompresów, drenów i cewników. Plastosilk producent wskazuje do podtrzymywania opatrunków oraz mocowania sond, cewników i innych elementów medycznych. Podobieństwo zastosowań nie oznacza jednak, że każdą rurkę czy urządzenie należy stabilizować w ten sam sposób.
W przypadku cewnika, drenu lub sondy sposób mocowania powinien uwzględniać przebieg przewodu i ryzyko jego pociągnięcia. Przylepiec nie może powodować zagięcia, ucisku ani niezamierzonego przesunięcia urządzenia.
W takich zastosowaniach liczy się również możliwość kontroli miejsca wprowadzenia. Zbyt rozległe zaklejenie może utrudniać obserwację skóry, dlatego wielkość materiału powinna wynikać z procedury i konstrukcji konkretnego zestawu.
Plastofix występuje w szerokości aż do 30 cm, lecz największy wariant nie jest automatycznie najbardziej stabilny. Bardzo szeroka powierzchnia przydaje się wtedy, gdy rzeczywiście trzeba mocować duży opatrunek. Przy niewielkim kompresie może jedynie zwiększyć ilość zaklejonej skóry.
Analogicznie Plastosilk o szerokości 1,25 cm nie musi być najlepszym rozwiązaniem dla każdego małego opatrunku. Jeśli materiał jest cięższy, znajduje się w ruchomym miejscu albo wymaga większej powierzchni mocowania, szerszy wariant może zapewnić lepszą stabilność.
Warto więc traktować szerokość jako parametr użytkowy, a nie kategorię jakości. Wąski przylepiec może być bardzo skuteczny przy punktowym mocowaniu, a szeroka włóknina sprawdzi się przy rozległym opatrunku.
Znaczenie ma także częstotliwość zmian. Przy opatrunku zmienianym często skóra może być regularnie obciążana mechanicznym odklejaniem materiału. Należy wtedy obserwować reakcję naskórka i stosować technikę usuwania ograniczającą jego naciąganie.
Przylepca nie powinno się gwałtownie odrywać pionowo od skóry. Delikatne zdejmowanie przy podtrzymywaniu skóry zwykle ogranicza niepotrzebne naprężenia. Szczególną ostrożność trzeba zachować u osób z cienką, delikatną skórą.
Jeśli klej mocno trzyma, nie oznacza to, że należy usuwać go szybkim szarpnięciem. W placówkach medycznych mogą być stosowane preparaty ułatwiające bezpieczne odklejanie materiałów samoprzylepnych, jeśli odpowiadają potrzebom pacjenta i stosowanej procedurze.
Zaczerwienienie bezpośrednio po zdjęciu przylepca nie zawsze oznacza alergię, ponieważ może wynikać z mechanicznego działania kleju i naciągnięcia skóry. Jeżeli jednak reakcja jest silna, utrzymuje się, pojawia się świąd, pieczenie, pęcherzyki lub uszkodzenie naskórka, dalsze stosowanie tego samego materiału wymaga ponownej oceny.
Plastosilk producent określa jako produkt przeznaczony także dla skóry wrażliwej, ale indywidualna tolerancja nadal może się różnić. Określenie „hipoalergiczny” nie oznacza całkowitego braku możliwości wystąpienia reakcji u każdego użytkownika.
Przy wyborze warto zwrócić uwagę również na odporność mechaniczną. Sztuczny jedwab Plastosilk tworzy wytrzymałe podłoże i może być korzystny tam, gdzie wąski pasek musi utrzymać opatrunek mimo codziennego ruchu. Plastofix stawia większy nacisk na miękkość, elastyczność i dopasowanie dużej powierzchni do ciała.
Te różnice pokazują, dlaczego nie powinno się sprowadzać porównania do pytania, który produkt jest „mocniejszy”. Potrzeby są inne przy niewielkim kompresie na przedramieniu, inne przy dużym opatrunku pooperacyjnym, a jeszcze inne podczas stabilizacji przewodu medycznego.
Plastofix jest szczególnie użyteczny wtedy, gdy opatrunek wymaga mocowania na większej powierzchni. Szeroki wybór rozmiarów pozwala dopasować włókninę do rozległości materiału. Elastyczność sprzyja zastosowaniu na częściach ciała podlegających ruchowi i naprężeniom.
Plastosilk sprawdza się jako wytrzymały przylepiec wąskopasmowy, który można szybko przerwać ręką i zastosować do mocowania krawędzi opatrunku lub wybranych elementów medycznych. Sztuczny jedwab, wysoka przylepność oraz dostępność kilku szerokości pozwalają dostosować ilość materiału do wykonywanej czynności.
Oba wyroby są niejałowe i nie powinny zastępować sterylnej warstwy kontaktowej tam, gdzie taka warstwa jest wymagana. Ich podstawowym zadaniem pozostaje stabilizacja, a nie leczenie rany czy pochłanianie wysięku. O właściwościach bezpośrednio działających na ranę decyduje przede wszystkim materiał znajdujący się pod przylepcem.
Przed wyborem warto zatem porównać rodzaj podłoża, elastyczność, szerokość, długość rolki, sposób przygotowania fragmentu, przewidywaną powierzchnię mocowania, lokalizację opatrunku oraz stan skóry. Dla Plastofix charakterystyczne są włóknina, szerokie warianty do 30 cm, długość 10 m i papier zabezpieczający klej. Plastosilk wyróżnia sztuczny jedwab, szerokości 1,25–5 cm, długość 5 lub 9,14 m oraz ząbkowane brzegi umożliwiające przerwanie ręką.
Jeżeli opatrunek znajduje się w okolicy stawu albo zajmuje dużą powierzchnię, warto zwrócić szczególną uwagę na elastyczność i dopasowanie Plastofix. Gdy potrzebne jest mocne, stosunkowo wąskie i łatwe do przygotowania mocowanie, właściwości Plastosilk mogą lepiej odpowiadać temu zadaniu.
Nie trzeba jednak traktować tych produktów jako bezwzględnych zamienników. Plastofix i Plastosilk reprezentują dwa różne sposoby stabilizowania materiałów medycznych na skórze. Pierwszy zapewnia możliwość szerokiego, elastycznego mocowania powierzchniowego, drugi pozwala tworzyć węższe i wytrzymałe paski mocujące.
Praktyczny wybór powinien zaczynać się od opatrunku i miejsca jego założenia, a nie od samej nazwy przylepca. Trzeba ocenić, czy materiał wymaga przytrzymania na całej powierzchni, czy wystarczy zabezpieczyć jego krawędzie, jak dużo skóry można bezpiecznie zakleić oraz czy okolica intensywnie pracuje podczas ruchu. Dopiero zestawienie tych cech pozwala zdecydować, czy bardziej użyteczna będzie elastyczna włókninowa taśma Plastofix, czy węższy przylepiec na sztucznym jedwabiu Plastosilk.
