Do higienicznej dezynfekcji rąk należy użyć takiej ilości preparatu, która pozwoli całkowicie zwilżyć wszystkie powierzchnie dłoni i utrzymać je wilgotne przez wymagany czas wcierania. W przypadku wielu profesjonalnych środków alkoholowych producent wskazuje około 3 ml na jedną dezynfekcję. Nie jest to jednak uniwersalna dawka dla każdego produktu i każdej osoby. Ostateczną ilość trzeba sprawdzić na etykiecie preparatu oraz dopasować do wielkości dłoni.
Prawidłowa porcja powinna pokryć wnętrza i grzbiety dłoni, przestrzenie między palcami, kciuki, opuszki, okolice paznokci i nadgarstki. Jeśli płyn wyschnie przed końcem czasu podanego przez producenta, użytkownik prawdopodobnie pobrał go za mało. Gdy duża część preparatu spływa z dłoni na podłogę albo odzież, porcja może być nadmierna lub dozownik podaje zbyt dużo płynu.
Higieniczna dezynfekcja rąk służy do ograniczania liczby drobnoustrojów obecnych na skórze. W placówkach medycznych wykonuje się ją między innymi przed kontaktem z pacjentem, przed czynnością wymagającą zachowania aseptyki, po kontakcie z materiałem biologicznym, po dotykaniu pacjenta lub jego otoczenia oraz po zdjęciu rękawiczek jednorazowych.
Preparat alkoholowy najlepiej działa na suche i niewidocznie zabrudzone ręce. Nie usuwa mechanicznie błota, tłuszczu, pyłu ani substancji chemicznych. Kiedy na skórze widać zanieczyszczenia, trzeba ją umyć, a nie ograniczać się do użycia płynu dezynfekcyjnego.
Ile mililitrów preparatu potrzeba do dezynfekcji rąk?
Najczęściej spotykana wartość dla profesjonalnych płynów do higienicznej dezynfekcji wynosi około 3 ml preparatu. Taka objętość zwykle odpowiada porcji mieszczącej się we wgłębieniu dłoni. Wartość ma jednak charakter orientacyjny, dopóki użytkownik nie sprawdzi instrukcji danego produktu. Niektóre formulacje wymagają innej ilości albo odmiennego czasu kontaktu.
Dawkowanie zależy od kilku czynników. Pierwszym jest wielkość dłoni. Osoba o szerokich rękach i długich palcach ma większą powierzchnię skóry niż osoba o drobnej budowie. Ta sama ilość może więc całkowicie pokryć małe dłonie, a na dużych wyschnąć zbyt szybko lub nie dotrzeć do wszystkich obszarów.
Drugim czynnikiem pozostaje konsystencja preparatu. Płynny środek łatwo rozprowadza się między palcami, lecz przy nadmiernej ilości może kapać. Gęsty żel dłużej utrzymuje się na dłoniach, ale trzeba go bardzo starannie rozprowadzić na opuszkach i wokół kciuków. Pianka może mieć dużą objętość przy stosunkowo niewielkiej masie, dlatego nie należy oceniać jej dawki na podstawie porównania z płynem.
Znaczenie ma także wydajność pompki. Jeden dozownik podaje na przykład 1 ml, drugi 1,5 ml, a jeszcze inny inną objętość. Polecenie „użyć dwóch naciśnięć” nie ma więc uniwersalnego znaczenia. Przed wdrożeniem preparatu w placówce warto sprawdzić, ile płynu uwalnia jedno pełne naciśnięcie pompki.
Jeśli producent zaleca 3 ml, a dozownik podaje 1,5 ml, użytkownik potrzebuje dwóch pełnych porcji. Jeżeli pompka uwalnia 1 ml, konieczne będą trzy. Zużyta, niedopasowana albo częściowo zablokowana pompka może dawkować nierówno, dlatego stan urządzenia należy kontrolować.
Kolejnym wskaźnikiem jest czas wysychania. Przy wielu preparatach higieniczna dezynfekcja trwa około 20–30 sekund. Skóra powinna pozostawać zwilżona przez cały ten okres. Jeżeli dłonie stają się suche po 8–10 sekundach, ilość najczęściej okazuje się zbyt mała. Nie należy jednak dolewać płynu bez końca tylko po to, aby wydłużyć wcieranie ponad czas podany przez producenta.
Prawidłowej porcji nie ocenia się wyłącznie na podstawie uczucia chłodu. Alkohol paruje i chłodzi skórę, ale taki efekt może utrzymywać się także wtedy, gdy płyn nie pokrył wszystkich obszarów. Lepszym kryterium jest widoczne, równomierne zwilżenie i możliwość wykonania pełnej techniki bez wyschnięcia preparatu przed czasem.
Nadmiar również nie poprawia automatycznie skuteczności. Preparat spływający na mankiety, podłogę lub wyposażenie tworzy niepotrzebne ryzyko, zwiększa zużycie i wydłuża wysychanie. Ze względu na zawartość alkoholu może także sprzyjać gromadzeniu łatwopalnej cieczy w otoczeniu. Porcja ma pokryć skórę, a nie kapać z dłoni.
Inna ilość obowiązuje podczas chirurgicznej dezynfekcji rąk. Wtedy preparat trzeba rozprowadzić także na przedramionach i utrzymać skórę wilgotną przez dłuższy okres. Nie należy przenosić dawki przeznaczonej do higienicznej dezynfekcji na procedurę chirurgiczną. Personel wykonuje ją zgodnie z instrukcją konkretnego produktu i zasadami obowiązującymi w placówce.
Jak rozprowadzić pobraną porcję?
Przed aplikacją trzeba zdjąć pierścionki, zegarek oraz bransoletki. Biżuteria zasłania fragmenty skóry, utrudnia rozprowadzanie preparatu i może gromadzić wilgoć. Paznokcie powinny być krótkie oraz czyste. Długie paznokcie i ozdoby zwiększają powierzchnię trudną do dokładnego pokrycia.
Preparat nanosi się na całkowicie suche dłonie. Jeśli użytkownik wcześniej je umył, musi dokładnie osuszyć skórę, szczególnie przestrzenie między palcami. Woda może rozcieńczyć środek i zwiększyć pieczenie. Nie należy również aplikować płynu na ręce wyraźnie zabrudzone lub tłuste.
Porcję najlepiej pobrać do zagłębienia jednej dłoni, uważając, aby nie dotykać końcówki dozownika. Następnie trzeba połączyć dłonie i równomiernie rozprowadzić środek. Najpierw można pocierać ich wewnętrzne strony, a później wnętrzem jednej dłoni objąć grzbiet drugiej, przeplatając palce. Ruch należy powtórzyć po obu stronach.
Kolejnym etapem jest pocieranie wewnętrznych powierzchni z przeplecionymi palcami. Pozwala to dotrzeć do przestrzeni między nimi. Następnie zgięte palce jednej ręki trzeba przesuwać po wnętrzu drugiej, aby preparat pokrył okolice stawów oraz boczne części palców.
Każdy kciuk należy objąć przeciwną dłonią i pocierać ruchem obrotowym. Kciuki, opuszki i przestrzenie między palcami należą do miejsc najczęściej pomijanych. Końce palców trzeba pocierać ruchem obrotowym o wnętrze przeciwnej dłoni, aby pokryć opuszki i okolice paznokci.
Jeżeli po wykonaniu tych ruchów część skóry pozostała sucha, porcja nie wystarczyła albo technika wymaga poprawy. Nie należy oszczędzać preparatu poprzez skracanie czasu i wcieranie wyłącznie w środkowe części dłoni. Ochrona zależy od kontaktu środka z całą powierzchnią wymagającą dezynfekcji.
Po rozprowadzeniu płynu trzeba kontynuować pocieranie aż do wyschnięcia. Nie należy wycierać dłoni ręcznikiem, chusteczką ani odzieżą. Nie powinno się także machać rękami, aby przyspieszyć parowanie. Preparat musi pozostać na skórze przez pełny czas kontaktu wskazany na etykiecie.
Jeżeli użytkownik ma założyć rękawiczki jednorazowe, powinien poczekać do całkowitego wyschnięcia dłoni. Mokra skóra utrudnia zakładanie rękawic, nasila pocenie i może sprzyjać podrażnieniu. Alkohol pozostający pod szczelnym materiałem powoduje również nieprzyjemne pieczenie, szczególnie przy drobnych uszkodzeniach naskórka.
Rękawice nie zmniejszają ilości preparatu potrzebnej przed ich założeniem. Nie wolno też dezynfekować ich powierzchni w celu przedłużenia użycia, jeśli producent i procedura nie przewidują takiego działania. Jednorazową parę należy wymienić po zakończeniu czynności, po zabrudzeniu lub uszkodzeniu, a następnie wykonać higienę dłoni.
W placówce warto przeprowadzić prostą ocenę pokrycia rąk podczas szkolenia personelu. Osoba ćwicząca może zwrócić uwagę, czy omija kciuki, opuszki i przestrzenie między palcami. Sama liczba mililitrów nie zapewni prawidłowej dezynfekcji, gdy technika pozostaje niedokładna.
Jaki preparat i dozownik wybrać?
Preparat do higienicznej dezynfekcji rąk powinien mieć czytelnie określone przeznaczenie, czas działania i zalecaną dawkę. W zastosowaniach medycznych należy wybierać produkt przeznaczony do profesjonalnej higieny dłoni, a nie przypadkowy kosmetyk opisany ogólnie jako żel antybakteryjny.
W warunkach codziennych warto sprawdzić, czy produkt zawiera co najmniej 60% alkoholu. Sama zawartość alkoholu nie opisuje jednak wszystkich właściwości. O działaniu decydują też rodzaj alkoholu, cała formulacja oraz czas aplikacji. Należy kierować się instrukcją konkretnego środka.
Do częstego stosowania można wybrać preparat ze składnikami wspierającymi pielęgnację skóry. Glicerol i inne dodatki nawilżające mogą zmniejszać uczucie suchości. Nie eliminują jednak ryzyka podrażnienia, szczególnie gdy użytkownik nakłada środek na popękaną skórę albo wykonuje higienę znacznie częściej, niż wymaga tego sytuacja.
Płynny preparat szybko rozprowadza się po powierzchni dłoni i łatwo dociera między palce. Żel może ograniczać kapanie, co bywa wygodne w podróży lub przy stanowisku bez tacki ociekowej. Pianka daje wyraźnie widoczną porcję, ale jej objętości nie wolno porównywać bezpośrednio z mililitrami płynu. W każdym przypadku trzeba kierować się dawką producenta.
Dozownik powinien podawać powtarzalną ilość preparatu po pełnym naciśnięciu. W gabinecie lub placówce medycznej przydatny jest system łokciowy albo bezdotykowy, który ogranicza dotykanie pompki dłońmi. Mechanizm należy regularnie kontrolować, ponieważ zaschnięty płyn albo uszkodzenie mogą zmniejszyć objętość porcji.
Nie powinno się przelewać środka do nieopisanych pojemników. Oryginalna butelka zawiera nazwę, skład, termin przydatności, ostrzeżenia i informację o dawkowaniu. Przypadkowy pojemnik może także nie być zgodny chemicznie z alkoholem albo prowadzić do pomylenia preparatu z napojem czy kosmetykiem.
Dolewanie nowego płynu do resztek znajdujących się w brudnym dozowniku może zanieczyścić produkt. Bezpieczniejsze rozwiązanie stanowi wymiana zamkniętego wkładu lub całej butelki, zależnie od konstrukcji systemu. Jeśli producent dopuszcza ponowne napełnianie, należy przestrzegać jego procedury czyszczenia i przygotowania pojemnika.
Preparat alkoholowy jest łatwopalny. Dozowniki trzeba lokalizować z dala od otwartego ognia, źródeł iskier i silnego ciepła. Po naniesieniu środka użytkownik powinien wcierać go do pełnego wyschnięcia, zanim podejdzie do kuchenki, zapalniczki lub urządzenia mogącego wywołać zapłon.
Produkt należy przechowywać poza zasięgiem dzieci. Małe dziecko może korzystać z niego tylko pod nadzorem osoby dorosłej. Płynu nie wolno połykać ani stosować w okolicy oczu i błon śluzowych. W zamkniętych pomieszczeniach warto zapewnić wentylację, szczególnie gdy wiele osób często używa preparatu.
Odpowiedź na pytanie o ilość preparatu nie sprowadza się więc wyłącznie do jednej wartości. Około 3 ml jest częstą dawką dla profesjonalnych płynów, ale pierwszeństwo ma zawsze informacja podana przez producenta. Porcja powinna całkowicie pokryć dłonie i utrzymać je wilgotne przez cały wymagany czas, zwykle około 20–30 sekund.
Za małą ilość można rozpoznać po zbyt szybkim wysychaniu i trudnościach z pokryciem kciuków, opuszek oraz przestrzeni między palcami. Nadmierna porcja spływa, wydłuża suszenie i zwiększa zużycie. Najlepszy wybór to dawka dopasowana do produktu, wielkości dłoni i wydajności dozownika, która pozwala przeprowadzić pełną technikę bez kapania oraz bez przedwczesnego wyschnięcia.
